Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 398 dự án và tuyến sông, kênh, rạch chưa triển khai thuộc 16 quận, huyện và thành phố Thủ Đức, với tổng quy mô di dời khoảng 39.600 căn nhà. Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, thành phố đang triển khai các chương trình và đề án với mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành công tác di dời và bố trí tái định cư cho toàn bộ người dân sống trên và ven các tuyến sông, kênh, rạch. Bên cạnh đó, các chương trình này còn nhằm khai thông dòng chảy, cải thiện vệ sinh môi trường, chỉnh trang đô thị và khai thác quỹ đất dọc các tuyến sông, kênh, rạch để phát triển kinh tế.
Các dự án này sẽ được thực hiện bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, đặc biệt trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng, nạo vét và cải tạo các tuyến sông, kênh, rạch. Đối với các quỹ đất lớn sau di dời, thành phố sẽ áp dụng hình thức đấu thầu hoặc đấu giá để thu hút các nhà đầu tư thực hiện theo quy hoạch. Các khu tái định cư sẽ do Nhà nước đầu tư hoặc kêu gọi các nhà đầu tư tham gia thực hiện. Riêng đối với các dự án xây dựng nhà ở xã hội, nguồn vốn đầu tư sẽ được lấy từ ngân sách nhà nước, sau đó khai thác chủ yếu theo hình thức cho thuê.
Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh đã tạm tính tổng kinh phí cho việc thực hiện đề án này là 221.370 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ đủ điều kiện là 130.680 tỷ đồng; chi phí xây dựng nhà ở xã hội cho các hộ không đủ điều kiện bồi thường là 10.692 tỷ đồng; chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng và nạo vét các tuyến sông, kênh, rạch lên tới 80.000 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, các khu đất dọc sông, kênh, rạch sẽ được đấu thầu hoặc đấu giá để thực hiện các dự án nhà ở và dịch vụ thương mại, với dự kiến thu về khoảng 164.111 tỷ đồng.
Để đạt được các mục tiêu trên, TP Hồ Chí Minh đã đề xuất tập trung nguồn lực đầu tư công giai đoạn 2026-2030 cho các dự án di dời nhà trên và ven sông, kênh, rạch. Thành phố cũng sẽ xây dựng cơ chế chính sách để huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, khuyến khích đối tác công tư (PPP) tham gia vào việc di dời và tổ chức lại cuộc sống cho các hộ dân, đồng thời thực hiện chỉnh trang đô thị.
Đặc biệt, TP Hồ Chí Minh sẽ triển khai thí điểm tại Quận 8, nơi có địa bàn trọng điểm, để tập trung nguồn lực giải quyết các khó khăn vướng mắc, làm cơ sở cho các quận, huyện và thành phố Thủ Đức. Chính quyền địa phương sẽ xây dựng các Đề án triển khai cụ thể tại từng khu vực, phù hợp với đặc thù của từng địa phương.
Kể từ năm 1993, TP Hồ Chí Minh đã thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng cho 44.338 căn nhà dọc các tuyến kênh rạch, trong đó có các tuyến lớn như kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè, lưu vực Tàu Hũ-Bến Nghé và Tân Hóa-Lò Gốm. Các dự án cải tạo kênh rạch như Kênh Cầu Mé, Kênh Hàng Bàng, Kênh Nước Đen, cùng các tuyến Kênh Đôi-Kênh Tẻ, Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên (giai đoạn 1) đã góp phần không nhỏ trong việc cải tạo môi trường và phát triển đô thị tại TP Hồ Chí Minh.
* Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam trên TV Online và VTVGo!