Quang cảnh một phiên xét xử. (Ảnh minh họa - Ảnh: TTXVN)
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo tờ trình, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi do Bộ Công an xây dựng.
Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV (tháng 10/2025).
Theo tờ trình của Bộ Công an gửi Chính phủ về Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), các quy định về hình phạt tử hình còn nhiều bất cập. Trong Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất bỏ hình phạt tử hình với 8/18 tội danh có khung hình phạt tử hình ở Bộ luật Hình sự hiện hành.
Bộ Công an cho rằng, Bộ luật Hình sự đã góp phần quan trọng trong quản lý xã hội, phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích của tổ chức, của Nhà nước và của công dân. Tuy nhiên, sau hơn 8 năm thi hành, tình hình đất nước đã có nhiều thay đổi lớn về mọi mặt nên quy định của Bộ luật Hình sự đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập.
Theo Bộ Công an, các mức định lượng và loại hình phạt trong các khung có mức hình phạt cao nhất là tử hình ở một số tội danh còn tương đối rộng, dẫn đến căn cứ để tuyên hình phạt tử hình còn gặp khó khăn trên thực tế.
Bộ Công an nêu rõ, theo quy định, Bộ luật Hình sự hiện hành còn 18 tội danh có mức hình phạt cao nhất là tử hình. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy, một số tội danh có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không cần thiết phải duy trì hình phạt tử hình.
Bên cạnh đó, thực tiễn thời gian qua Tòa án cũng không áp dụng hình phạt tử hình đối với các tội danh này, ví dụ: tội "Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân", tội "Phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam", tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh"… hoặc ít áp dụng như: tội "Tham ô tài sản", "Nhận hối lộ"…
Về phạm vi không áp dụng hình phạt tử hình, tờ trình của Bộ Công an nêu rõ: trường hợp người bị bệnh hiểm nghèo như ung thư giai đoạn cuối, nhiễm HIV đã chuyển giai đoạn AIDS đang có nhiễm trùng cơ hội, tiên lượng xấu là những căn bệnh như một bản án tử hình nhưng vẫn phải tạm giam kết hợp điều trị tích cực để chờ thi hành án mà chưa có quy định không áp dụng hình phạt tử hình hoặc không thi hành án tử hình với những đối tượng này.
Tờ trình có nội dung dự kiến bỏ hình phạt tử hình và thay bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án (vẫn bảo đảm cách ly người phạm tội ra khỏi đời sống xã hội) tại 5 tội danh:
- Tội "Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân" (Điều 109 Bộ luật Hình sự);
- Tội "Phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" (Điều 114);
- Tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh";
- Tội "Vận chuyển trái phép chất ma túy" (Điều 250 Bộ luật Hình sự);
- Tội "Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược" (Điều 421 Bộ luật Hình sự).
Đồng thời, Bộ Công an đề xuất bỏ hình phạt tử hình và thay thế hình phạt tử hình bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án ở một số tội danh khác như sau: tội "Gián điệp"; tội "Tham ô tài sản" và tội "Nhận hối lộ".
Ngoài ra, dự thảo cũng có nội dung sửa đổi một số quy định khác liên quan đến hình phạt tử hình, theo đó bổ sung quy định về việc Tòa án có thể tuyên hoãn thi hành án tử hình 2 năm đối với người bị kết án tại thời điểm tuyên bản án tử hình.
* Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam trên TV Online và VTVGo!