Nhắc đến Bạc Liêu, không chỉ có giai điệu Dạ cổ hoài lang da diết mà còn ấn tượng với những cánh đồng muối trắng bạt ngàn, nơi sản sinh ra những hạt muối tinh khiết. Nghề muối tại nơi đây đã hình thành và phát triển hơn 100 năm. Dù cuộc sống ngày càng hiện đại nhưng người dân tại đây vẫn hàng ngày, hàng giờ miệt mài gìn giữ những công cụ sản xuất muối của cha ông.
Từ xa xưa, khi máy móc chưa phát triển, diêm dân tại Bạc Liêu đã sáng tạo ra những công cụ làm muối từ những vật liệu có sẵn trong tự nhiên. Đó là những dụng cụ đơn sơ nhưng hết sức hữu ích, gắn bó với diêm dân qua nhiều thế hệ.
Theo chương trình Miền Tây hôm nay, các công cụ làm muối được làm chủ yếu làm bằng tre, trúc, gỗ. Mỗi dụng cụ mang một tên gọi và chức năng riêng, gắn liền với từng công đoạn sản xuất muối. Từ cây tren để cào muối, cây xâm để xâm đất, cái ki để xúc muối, gàu vai và gàu sòng để vận chuyển… Tất cả đều là những sáng tạo độc đáo của diêm dân trong quá trình lao động.
Những câu chuyện về nghề muối và những công cụ để làm muối đã trở thành một phần di sản văn hóa của Bạc Liêu. Trong tương lai, những giá trị độc đáo này sẽ được tiếp tục gìn giữ và phát huy, góp phần thu hút du khách, phát triển du lịch của vùng đất này.
Sản xuất muối ở Bạc Liêu thường từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau.
Tất cả các công đoạn sản xuất muối truyền thống đều phải làm dưới nắng gắt, trải qua nhiều công đoạn:
Đầu tiên nền đất được xử lý thật chặt, hạn chế tối đa nước biển thấm vào đất. Sau đó tiếp tục cho nước biển vào phơi khô để thêm độ rắn cho đất. Khi nền đất muối đã đạt yêu cầu, diêm dân mới bơm nước biển vào bên trong ruộng phơi. Dưới tác dụng của ánh nắng mặt trời, lượng nước trong nước biển bốc hơi, lúc này nồng độ mặn trong nước tăng cao hơn so với ban đầu.
Diêm dân tiếp tục tháo phần nước này xuống phần ruộng bên dưới để tạo muối, ruộng này gọi là ruộng ăn được lèn chặt đất từ trước.
Khi muối bắt đầu kết tinh, diêm dân dùng dụng cụ để tạo muối tập trung thành những đống hình chóp trên mỗi ruộng. Lượng muối thu được tỉ lệ thuận với thời gian và nắng nóng ngày hôm đó. Trời càng nắng to, nước càng bay hơi nhanh thì sản lượng muối thu hoạch càng nhiều.
* Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam trên TV Online và VTVGo!