Tổng thống Nga Putin (bên phải) và Tổng thống Mỹ Trump đã có cuộc điện đàm quan trọng vào đêm 18/3. (Ảnh: AFP)
Nga tạm dừng tấn công vào các mục tiêu năng lượng của Ukraine
Nhà Trắng và Điện Kremlin cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý tạm dừng các cuộc tấn công vào các mục tiêu năng lượng và cơ sở hạ tầng ở Ukraine sau cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngay cả khi Nga vẫn chưa chính thức ký vào lệnh ngừng bắn để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 3 năm qua.
Cuộc trò chuyện của hai nguyên thủ, đánh dấu cuộc điện đàm lần thứ 2 kể từ khi ông Trump nhậm chức tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ hai, dường như vẫn chưa thuyết phục được Tổng thống Putin ký vào lệnh ngừng bắn kéo dài 30 ngày mà Mỹ đề xuất trước đó và được Ukraine đồng ý tại cuộc đàm hòa bình tại Saudi Arabia ngày 11/3.
Cuộc điện đàm đêm 18/3 đã ghi nhận những cái "gật đầu" đầu tiên của Tổng thống Putin trong hơn 3 năm xung đột. (Ảnh: AP)
Thay vào đó, Nhà Trắng cho biết việc tạm dừng tấn công các mục tiêu năng lượng sẽ được áp dụng, trong khi các nhóm kỹ thuật bắt đầu sắp xếp các cuộc đàm phán trong những lĩnh vực khác.
"Các nhà lãnh đạo nhất trí rằng thỏa thuận hòa bình sẽ bắt đầu bằng lệnh ngừng bắn đối với các mục tiêu năng lượng và cơ sở hạ tầng, cũng như các cuộc đàm phán kỹ thuật về việc ngừng bắn trên Biển Đen, tiến tới thỏa thuận hòa bình vĩnh viễn", Nhà Trắng cho biết trong phần mô tả về cuộc điện đàm.
Trên mạng Truth Social, Tổng thống Trump đánh giá cuộc gọi với Tổng thống Putin là "tốt và hiệu quả". Ông cho biết hai nhà lãnh đạo đã đạt được sự thống nhất rằng họ sẽ làm việc "nhanh chóng" để hướng tới một "lệnh ngừng bắn hoàn toàn".
Bản thân Tổng thống Putin cũng "đã phản ứng tích cực với sáng kiến này và ngay lập tức ra lệnh cho quân đội Nga thực hiện", theo bản ghi chép của Moscow.
Điện Kremlin cho biết, ông Putin đã nhấn mạnh đến nhu cầu ngừng viện trợ quân sự nước ngoài cho Ukraine, mặc dù Nhà Trắng không đề cập đến điều đó trong tuyên bố của mình. Và cả Nhà Trắng lẫn Điện Kremlin đều không đưa ra các nhượng bộ về đất đai trong các mô tả chính thức về cuộc điện đàm đêm 18/3.
Ukraine không phản hồi ngay lập tức về thỏa thuận mới giữa Nga - Mỹ. Trước đó, Kiev đã cáo buộc Nga sử dụng chiến thuật "trì hoãn" để kéo dài chiến tranh.
Nga - Ukraine trao đổi tù nhân trong hôm nay
Theo Điện Kremlin, Tổng thống Putin đã nói với Tổng thống Trump rằng một cuộc trao đổi tù nhân sẽ diễn ra giữa Nga và Ukraine vào ngày 19/3.
Theo đó, Điện Kremlin cho biết sẽ trao đổi 175 tù nhân ở cả hai bên.
"Ngoài ra, như một cử chỉ thiện chí, 23 quân nhân Ukraine bị thương nặng đang được điều trị tại các cơ sở y tế của Nga sẽ được chuyển đi", bản ghi chép cho biết.
Tù binh Nga trên đường trở về nhà sau cuộc trao đổi tù nhân vào tháng 12/2024. (Ảnh: AP)
Một thông tin khá thú vị bên lề những trao đổi mang tính căng thẳng về chính trị là Tổng thống Trump ủng hộ ý tưởng do Tổng thống Putin đề xuất về việc tổ chức các trận đấu khúc côn cầu giữa Mỹ và Nga, theo thông báo từ Điện Kremlin.
Bản thông báo cũng nói thêm rằng cả hai tổng thống "đồng ý giữ liên lạc về mọi vấn đề được nêu ra".
Thoả thuận ngừng bắn đang đến gần?
Nếu lệnh ngừng bắn đối với các cơ sở hạ tầng năng lượng của cả hai bên có hiệu lực, thì đây sẽ là lần đầu tiên hai bên đồng ý đình chỉ các cuộc tấn công trong cuộc chiến kéo dài ba năm, mà Nhà Trắng mô tả là bước đầu tiên hướng tới một nền hòa bình rộng lớn hơn.
Một lệnh ngừng bắn đối với các mục tiêu năng lượng không chỉ có lợi cho Ukraine, quốc gia đã phải vật lộn trong nhiều năm với các cuộc tấn công liên tục của Nga vào mạng lưới năng lượng của mình, mà có thể còn là một "sự nhẹ nhõm" đối với Điện Kremlin. Trong thời gian qua, Ukraine đã tiến hành các cuộc tấn công rộng rãi vào các cơ sở dầu khí sâu trong lòng đất nước Nga, gây nguy hiểm cho nguồn thu nhập nhà nước quan trọng nhất của Moscow.
Những ngày qua, Nga - Ukraine ồ ạt tấn công nhau bằng máy bay không người lái. Trong ảnh là hình ảnh UAV Nga tấn công một khu vực tại Kharkov, rạng sáng ngày 15/3/2025. (Ảnh: AP)
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông đang chờ cuộc gọi điện thoại từ ông Trump để tìm hiểu chi tiết về cuộc thảo luận của ông với Tổng thông Nga, nhưng lưu ý rằng ông sẵn sàng ngừng bắn đối với cơ sở hạ tầng năng lượng.
"Nga và Ukraine, thông qua sự trung gian của Mỹ, có thể đồng ý không tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng, nếu Moscow cũng nghiêm túc thực hiện điều này", Tổng thống Zelensky nói với Đài truyền hình Suspilne của Ukraine vào tối 18/3.
Những khác biệt còn tồn tại
Các thông báo từ cả phía Nga và Mỹ vẫn cho thấy một số khác biệt vẫn chưa được giải quyết. Điện Kremlin cho biết Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng một nền hòa bình lâu dài phụ thuộc vào việc chấm dứt hoàn toàn hỗ trợ quân sự và tình báo nước ngoài cho Kiev.
Về bản chất, ông Putin đang yêu cầu chấm dứt mọi hỗ trợ quân sự cho Ukraine mà Mỹ và các đồng minh đã cung cấp trong ba năm qua. Ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã chỉ trích gay gắt về hàng tỷ USD mà Hoa Kỳ đã chi cho cuộc chiến, nhưng Nhà Trắng không hề đề cập đến điều đó trong bản tường thuật về cuộc điện đàm. Trong khi đó, châu Âu đã cam kết tiếp tục viện trợ nhiều hơn nữa cho Kiev.
Nhà Trắng cũng không mô tả bất kỳ cuộc thảo luận nào về lãnh thổ mà Nga có thể giữ lại sau khi chiếm giữ khoảng 20% đất đai của Ukraine, kể từ khi sáp nhập Crimea năm 2014.
Bất chấp nhiều khác biệt còn tồn tại, cuộc điện đàm đêm 18/3 đã ghi nhận một số tiến triển tích cực tiến đến thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine. (Ảnh: AFP/Getty Images)
Kết quả của cuộc gọi dường như chưa đạt được như mong đợi của Tổng thống Trump trong nỗ lực tiếp cận Moscow, sau nhiều ngày tuyên bố lạc quan từ Nhà Trắng rằng "hòa bình đang trong tầm tay". Bất chấp sự lạc quan công khai của ông Trump, bao gồm một bài đăng trên mạng xã hội với đầy "dấu chấm than", vẫn chưa có ngày cụ thể nào được ấn định cho cuộc gặp giữa hai tổng thống. Không có tuyên bố nào về các nguyên tắc chung để chấm dứt chiến tranh.
Trong những ngày gần đây, các quan chức cấp cao của Ukraine đã mô tả ba "lằn ranh đỏ" khi tham gia đàm phán: Kiev sẽ không bao giờ chính thức chấp nhận chủ quyền của Nga đối với lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng, đồng ý với quy chế trung lập hay giảm quy mô lực lượng vũ trang của mình. Các quan chức Ukraine cũng cho biết họ phải có được các đảm bảo an ninh như một phần của bất kỳ giải pháp nào. Pháp và Anh, cùng với các nước khác, đã đề nghị gửi quân đến Ukraine như một phần của lực lượng gìn giữ hòa bình, nhưng Điện Kremlin đã bác bỏ ý tưởng này.
Đối với ông Trump, lệnh ngừng bắn ở Ukraine là bước đầu tiên hướng tới bình thường hóa quan hệ rộng rãi hơn với Nga, điều mà ông đang theo đuổi ngay cả khi hầu hết các đồng minh NATO của Mỹ vẫn tuân theo chiến lược của ba năm qua: tiếp tục viện trợ cho Ukraine, trừng phạt và kiềm chế Nga.
* Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam trên TV Online và VTVGo!